انعکاس جنوب: سیدمهران رفیعی سفر رئیسجمهور به استان خوزستان را نمادی از توجه ویژه دولت به این منطقه استراتژیک، ژئوپلتیک و پرپتانسیل کشور دانست و افزود: خوزستان که بهعنوان قطب انرژی ایران شناخته میشود، سالهاست با مسائلی نظیر سوءمدیریت منابع، نبود برنامهریزیهای علمی و ضعف در نظارت بر اجرای مصوبات مواجه است.
رفیعی: این گزارش ضمن تحلیل جامع این سفر، بهدنبال ارائه تصویری دقیق از وضعیت استان و ارائه راهبردها و راه حل هایی علمی و عملی مبتنی بر تجارب داخلی و بینالمللی برای پیشرفت و گامی مؤثر برای توسعه متوازن و پایدار خوزستان ترسیم میکند. امید است این مجموعه، آغازی بر تغییرات بنیادین در مسیر توسع
ه خوزستان باشد. چکیده گزارش سفر به شرح زیر می باشد:
برنامهها و بازدیدها:
• افتتاح واحد نمکزدایی اهواز متمرکز: این واحد با ظرفیت ۱۱۰ هزار بشکه نفت در روز به بهرهبرداری رسید.
• بازدید از طرح جامع فاضلاب اهواز: در این بازدید، چهار ورودی فاضلاب به رودخانه کارون قطع شد.
• خشتگذاری مدرسه سازی مردمی: عملیات ساخت 35 مدرسه در راستای «نهضت ملی مدرسهسازی مردمی» در دل خوزستان بنا نهاده شد.
• بازدید از مناطق محروم اهواز: رئیسجمهور از مناطق شرق و غرب اهواز و مرکز نگهداری کودکان بیسرپرست بازدید کرد.
• نشست با فعالان اقتصادی، فرهنگی، نخبگان و فرهیختگان: در این نشست، مسائل و مشکلات استان مورد بحث و بررسی قرار گرفت.
• حضور در جلسه شورای برنامهریزی و توسعه استان: در این جلسه، برنامهها و طرحهای توسعهای استان مورد بررسی قرار گرفت.
مصوبات و تصمیمات:
• بهرهبرداری از ۵۹ طرح بزرگ عمرانی: این طرحها در حوزههای مختلف زیرساختی و توسعهای به بهرهبرداری رسیدند.
• آغاز عملیات اجرایی ۲۵ پروژه زیرساختی: این پروژهها با هدف بهبود زیرساختهای استان آغاز شدند.
• تخصیص ۸۹ هزار میلیارد تومان برای حل مشکلات استان: این اعتبار برای بهبود معیشت، ایجاد اشتغال، رفع کمبودها و توسعه زیرساختهای استان اختصاص یافت.
• مصوبات کلان: تصویب ۵۶ مصوبه و طرح اجرایی و اختصاص اعتباری بالغ بر ۸۹ هزار میلیارد تومان(منابع دولتی، سرمایه گذاری و تسهیلات و اعتبار ارزی)
• ۴۰ میلیون دلار اعتبار ارزی برای ایجاد راه مناسب شلمچه به بصره و ۱۱ هزار میلیارد تومان تسهیلات(اعتبار بانکی)
• حوزه آب و کشاورزی: ۱۲۰ میلیارد تومان برای نوسازی سیستم آبیاری اختصاص یافت.
• اشتغالزایی: راهاندازی ۱۵ واحد صنعتی جدید با هدف ایجاد ۷۰۰۰ شغل پایدار در دستور کار قرار گرفت.
سخنرانیها و دیدارها:
• دیدار مردمی: رئیسجمهور در جمع مردم خوزستان حضور یافت و به سخنان و مشکلات آنها گوش فرا داد.
• جلسه شورای برنامهریزی و توسعه استان: در این جلسه، رئیسجمهور بر اولویتبندی مشکلات و برنامهریزی مدیریتی بر مبنای اعتبارات موجود تأکید کرد.
• تأکید بر حل مشکلات استان: دکتر پزشکیان با بیان اینکه دولت برای حل مشکلات خوزستان تمام تلاش خود را خواهد کرد، اظهار داشت که وزیران برای بررسی تخصصی و فوری مشکلات استان، دوباره به استان سفر خواهند کرد.
این سفر با هدف بررسی میدانی مشکلات استان و اتخاذ تصمیمات لازم برای بهبود وضعیت خوزستان انجام شد و نشاندهنده اهتمام ویژه دولت به توسعه و آبادانی این استان است.
بررسی، تحلیل، ره آورد و دستاوردهای سفر رئیسجمهور و هیأت همراه به استان خوزستان: چشمانداز توسعهای و چالشهای کلیدی
سفر دو روزه دکتر مسعود پزشکیان، رئیسجمهور محترم، به استان خوزستان، نهتنها از منظر بازدیدهای میدانی و افتتاح پروژهها، بلکه از جنبه بررسی ساختاری و تدوین راهکارهای عملیاتی برای توسعه این استان، حائز اهمیت ویژه است. در ادامه به تحلیل ابعاد مختلف این سفر پرداخته میشود:
1- اهمیت راهبردی استان خوزستان
استان خوزستان بهعنوان قطب انرژی و کشاورزی کشور، نقشی کلیدی در اقتصاد ملی ایفا میکند. وجود منابع عظیم نفت و گاز، رودخانههای بزرگ نظیر کارون، کرخه و دز، و صنایع مادر در این استان، ظرفیتهای بینظیری را برای توسعه فراهم کرده است. با این حال، مشکلات مزمنی مانند آلودگی هوا، فرسودگی زیرساختها، کمبود امکانات رفاهی و اجتماعی، و حاشیهنشینی گسترده، مانع بهرهبرداری کامل از این ظرفیتها شده است. سفر رئیسجمهور در چنین شرایطی، نشاندهنده اهتمام دولت به حل چالشهای این منطقه است.
2- تحلیل چالشها و فرصتها
الف) فرصتها
1. تقویت زیرساختها: پروژههای جدید، بهویژه در حوزه فاضلاب و آموزش، پایهای برای توسعه پایدار استان خواهند بود.
2. کشف و پرورش استعدادها: برنامههای دولت برای توانمندسازی محلات و مناطق محروم، فرصتی برای کشف استعدادهای جوان در حوزههای مختلف است.
3. افزایش تعامل با مردم: حضور مستقیم رئیسجمهور و تیم همراه در بین مردم، میتواند اعتماد عمومی را افزایش داده و شکاف دولت-ملت را کاهش دهد.
ب) چالشها
1. پیچیدگی مشکلات زیستمحیطی: آلودگی رودخانه های خوزستان و بحرانهای زیستمحیطی استان، نیازمند برنامههای جامعتری است.
2. تداوم پیگیری مصوبات: اگرچه اعتبارات قابلتوجهی برای پروژهها تخصیص یافته است، اما نظارت بر اجرا و بهرهبرداری صحیح از آنها، کلید موفقیت این مصوبات خواهد بود.
3. مدیریت حاشیهنشینی: رفع مشکلات اجتماعی و اقتصادی مناطق حاشیهنشین، به اقداماتی فراتر از پروژههای عمرانی نیاز دارد.
3- توصیهها و چشمانداز آینده
1. تقویت نظام مدیریتی استان: اجرای مصوبات سفر نیازمند مدیرانی کارآمد و متخصص است که بتوانند پروژهها را بهموقع و باکیفیت به سرانجام برسانند.
2. شفافیت در گزارشدهی: ارائه گزارشهای منظم از پیشرفت پروژهها به مردم، میتواند اعتماد عمومی را تقویت کند.
3. مشارکت بخش خصوصی: دولت باید شرایطی را فراهم کند تا سرمایهگذاران بخش های مختلف غیردولتی با اولویت بخش مردمی تعاون و بخش خصوصی در توسعه زیرساختها و صنایع استان مشارکت کنند.
سفر رئیسجمهور به استان خوزستان، با هدف توجه به اولویتهای توسعهای و حل چالشهای زیستمحیطی، اجتماعی و اقتصادی این منطقه، نقطه عطفی در نگاه دولت به استانهای کمتر توسعهیافته است. اگرچه این سفر با دستاوردهای قابلتوجهی همراه بوده است، اما تحقق اهداف توسعهای، مستلزم استمرار تلاشها، نظارت دقیق بر اجرای مصوبات، و مشارکت همهجانبه مردم و نهادهای محلی است.
سفر دو روزه رئیسجمهور به استان خوزستان را میتوان بهعنوان فرصتی استثنایی برای بررسی عمیقترین چالشها و ظرفیتهای این استان دانست. این سفر، که با بازدیدهای میدانی، جلسات فشرده و تصویب مصوبات راهبردی همراه بود، توانست گامی در راستای حل مشکلات ساختاری و استفاده بهینه از پتانسیلهای عظیم خوزستان بردارد. در این تحلیل، تمامی محورهای مهم این سفر بررسی شده و پیشنهادهای بهبود شرایط ارائه میشود:
۱- مسئولیتهای اجتماعی: فرصتهای مغفول، چالشهای مدیریتی و نظارتی و نیاز به نظارت هوشمند
الف) وضعیت موجود:
• صنایع بزرگ خوزستان مانند نفت، گاز، پتروشیمی و فولاد سالانه بیش از ۶,۰۰۰ میلیارد تومان در قالب مسئولیتهای اجتماعی هزینه میکنند.
• بر اساس گزارشهای رسمی، تنها ۴۰ درصد از این مبالغ به نیازهای اساسی مردم بومی تخصیص مییابد و مابقی در پروژههای غیرمرتبط یا ناکارآمد صرف میشود.
ب) چالشها:
• نبود یک ساختار شفاف و نظارتی برای پایش دقیق هزینهکردها.
• عدم توجه به اولویتهای محلی در انتخاب پروژهها.
پیشنهادها:
o ایجاد سامانه مدیریت هوشمند مسئولیتهای اجتماعی: طراحی پلتفرمی برای رسد و نظارت بر پروژهها، شفافیت مالی و ارزیابی اثربخشی.
o تشکیل شورای راهبردی مسئولیتهای اجتماعی با مشارکت دولت، صنایع و نخبگان خوزستانی: تعیین اولویتهای منطقهای بر اساس نیازسنجی دقیق.
۲- انتقال حسابهای بانکی شرکتهای بزرگ به خوزستان
الف) اهمیت موضوع:
• در حال حاضر، منابع مالی صنایع بزرگ استان بهجای گردش در بانکهای محلی، در بانکهای مرکزی کشور در تهران ذخیره میشود.
• انتقال حسابها به خوزستان میتواند سالانه حدود ۱۰۰,۰۰۰ میلیارد تومان منابع مالی جدید به استان تزریق کند و به ایجاد زیرساختهای توسعهای کمک کند.
ب) چالشها:
• ضعف زیرساختهای بانکی استان برای مدیریت حجم بالای تراکنشها.
• مقاومت برخی شرکتها به دلیل نگرانی از کاهش کارایی مالی.
پیشنهادها:
1. تقویت زیرساختهای بانکی محلی: دیجیتالیسازی خدمات و ایجاد شعب تخصصی برای صنایع بزرگ.
2. اعمال مشوقهای مالیاتی: ارائه معافیت مالیاتی به شرکتهایی که منابع خود را در بانکهای محلی سپردهگذاری میکنند.
۳- اشتغال پایدار و توسعه صنایع پاییندستی پتروشیمی و کشاورزی
الف) ظرفیتهای موجود:
• خوزستان با سهم ۷۰ درصدی از تولید پتروشیمی کشور، میتواند با تمرکز بر صنایع پاییندستی، ارزش افزوده و اشتغالزایی بیشتری ایجاد کند.
• بیش از ۴۰۰,۰۰۰ هکتار اراضی کشاورزی مستعد با دسترسی به منابع آبی رودخانههای بزرگ از مزیتهای استان است.
ب) چالشها:
• کمبود فناوریهای مدرن در بخش کشاورزی و صنایع تبدیلی.
• تمرکز سرمایهگذاریها بر صنایع بالادستی بهجای پاییندستی.
پیشنهادها:
1. ایجاد شهرکهای تخصصی صنایع پاییندستی: تمرکز بر تولید مواد شیمیایی، پلاستیک و محصولات پتروشیمی.
2. توسعه فناوریهای کشاورزی: حمایت از استارتاپهای دانشبنیان برای بهبود بهرهوری.
۴- چالشهای زیستمحیطی ناشی از انتقال آب و بیابانزایی
الف) وضعیت موجود:
• انتقال سالانه ۲.۵ میلیارد مترمکعب آب از رودخانههای کارون، دز و کرخه به استانهای مرکزی برای صنایع آببر، بدون ارزیابی زیستمحیطی، خسارتهای جبرانناپذیری به خوزستان وارد کرده است.
• کاهش آب تالابها، بهویژه تالاب هورالعظیم (طبق گزارشها، ۶۵ درصد از تالاب هورالعظیم خشک شده)، باعث افزایش گردوغبار و آلودگی هوا شده است.
• کاهش ۴۰ درصدی منابع آبی در حوضه رودخانههای خوزستان طی دو دهه اخیر.
• افزایش بیابانزایی در استان به میزان ۳۰۰ هزار هکتار طی ۱۰ سال گذشته.
ب) پیشنهادها:
1. تعلیق انتقال آب تا انجام دقیق و جامع ارزیابیهای زیستمحیطی: جلوگیری از گسترش پروژههای انتقال آب بدون در نظر گرفتن ظرفیت اکولوژیکی.
2. اجرای طرحهای مدیریت منابع آبی: استفاده از فناوریهای بازچرخانی آب در صنایع و توسعه آبیاری هوشمند.
۵- رشد حاشیهنشینی شهری و توسعه نامتوازن
الف) وضعیت موجود: بیش از ۴۵ درصد جمعیت شهرهای اهواز، آبادان و دزفول در در مناطق حاشیهنشین زندگی میکنند که به دلیل کمبود خدمات اساسی با مشکلات جدی مواجهاند.
ب) پیشنهادها:
1. ایجاد مسکن اجتماعی: ساخت مسکن ارزانقیمت در زمینهای دولتی.
2. بهبود زیرساختها در مناطق حاشیهنشین: توسعه خدمات بهداشتی، آموزشی و حملونقل عمومی.
6- توسعه زیرساختها پس از جنگ تحمیلی
الف) وضعیت موجود:
• شهرهای خرمشهر و آبادان هنوز با مشکلاتی نظیر شبکه فاضلاب فرسوده، کمبود امکانات بهداشتی و نبود شبکه حملونقل مناسب مواجه هستند.
• طبق آمار، ۴۰ درصد از پروژههای بازسازی این دو شهر همچنان نیمهتمام هستند.
ب) پیشنهاد:
• تخصیص بودجه ویژه برای تکمیل پروژههای زیرساختی.
• استفاده از ظرفیت شرکتهای دانشبنیان در طراحی و اجرای پروژههای بازسازی.
7- گسترش صنایع و اقتصاد دیجیتال
الف) ظرفیتها:
• خوزستان دارای ظرفیتهای عظیم در حوزه نفت، گاز، پتروشیمی، کشاورزی و فولاد است.
• اقتصاد دیجیتال میتواند بهعنوان ابزاری برای توسعه متوازن و اشتغالزایی عمل کند.
ب) پیشنهادها:
1. راهاندازی پارکهای فناوری: توسعه تخصصی پارکهای علم و فناوری در شهرهای اهواز، دزفول و آبادان برای حمایت از استارتاپها.
2. توسعه رشتههای مرتبط در دانشگاهها: اضافه کردن رشتههای مرتبط با اقتصاد دیجیتال و هوش مصنوعی.
8. نظارت هوشمند بر پروژهها و مصوبات
پیشنهادها:
1. اجرای سیستم نظارت هوشمند: استفاده از هوش مصنوعی برای پایش پیشرفت پروژهها و جلوگیری از اتلاف منابع.
2. گزارشدهی عمومی: ارائه گزارشهای شفاف و دقیق به مردم در مورد پیشرفت مصوبات.
در پایان سیدمهران رفیعی بیان داشت که سفر رئیسجمهور به خوزستان فرصتی برای برداشتن گامهای عملی و علمی در مسیر توسعه این استان است. با استفاده از ظرفیتهای موجود، رفع چالشها و اجرای برنامههای راهبردی، میتوان خوزستان را به الگویی از توسعه پایدار و متوازن در کشور تبدیل کرد.
